ΨΗΦΙΑΚΕΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ

e-books

Η μελέτη του φιλελληνικού φαινομένου στάθηκε μία από τις κύριες, αν όχι η κυριότερη και πλέον συστηματική, επιστημονική ενασχόληση της Λουκίας Δρούλια, η οποία απέδωσε πλούσιους ερευνητικούς καρπούς, βιβλία, άρθρα και δημοσιεύματα στον τύπο. Στην παρούσα μελέτη, που αποτελεί τμήμα της αδημοσίευτης διατριβής της, ερμηνεύεται το εκδοτικό φαινόμενο του φιλελληνισμού κατά την Επανάσταση του 1821. Η συγγραφέας εστιάζει στην επεξεργασία των ποσοτικών δεδομένων των εκδόσεων σε σχέση με τη γεωγραφική κατανομή τους, όπως καταγράφηκαν στη Βιβλιογραφία του φιλελληνισμού, ώστε να προσδιοριστούν επακριβώς οι διαστάσεις του εκδοτικού φαινομένου του φιλελληνικού κινήματος. Ασχολείται παράλληλα με την κατηγοριοποίηση των εκδόσεων κατά γραμματολογικά είδη εγκύπτοντας στα πρόσωπα και στις ομάδες που έδρασαν και εκφράστηκαν κατά τη διάρκεια του Αγώνα, σε μια περίοδο όπου το κίνημα του ρομαντισμού ήταν σε έξαρση. Η παρούσα έκδοση περιλαμβάνει σε παράρτημα ακόμη τέσσερα δημοσιεύματα της Λουκίας Δρούλια σε συλλογικούς τόμους, που σκιαγραφούν το κίνημα του φιλελληνισμού και φωτίζουν σημαντικές πλευρές του φαινομένου. Η έκδοση τιμητικού τόμου για τη Λουκία Δρούλια, που διετέλεσε επί πολλά έτη διευθύντρια του τότε Κέντρου Νεοελληνικών Ερευνών, και η συνέχιση του έργου της με θέμα τον φιλελληνισμό, του οποίου την έρευνα θεμελίωσε, αποτελεί ένα ελάχιστο αντίδωρο στη μνήμη της.

 

Η συστηματική συλλογή, μελέτη και δημοσίευση σε ολοκληρωμένα σύνολα αρχαίων ελληνικών και λατινικών επιγραφών από τον βορειοελλαδικό χώρο ανήκει στους μείζονες ερευνητικούς στόχους του Ινστιτούτου εδώ και τέσσερις δεκαετίες. Ο παρών τόμος αποτελεί συμπλήρωμα του παλαιότερου επιγραφικού συντάγματος της σειράς (1985), με τις επιγραφές από την Άνω Μακεδονία. Περιλαμβάνει το σύνολο του τότε δημοσιευμένου υλικού, με μετάφραση των κειμένων στα αγγλικά και πλήρη επικαιροποίηση του κριτικού υπομνήματος, της βιβλιογραφίας και του
ιστορικού σχολιασμού τους, καθώς και πλήρη έκδοση του έκτοτε δημοσιευμένου υλικού. Στόχος μας είναι η περιοδική ανανέωση του παρόντος και άλλων συναφών συμπληρωμάτων, ώστε να παράσχουμε στη διεθνή επιστημονική κοινότητα –συγκεντρωμένα σε μια ανοικτής πρόσβασης δημοσίευση– το σύνολο των επιγραφικών δεδομένων από τις περιοχές που καλύπτει το ερευνητικό μας πρόγραμμα.

 

Η κυκλοφορία του ρωμαϊκού νομίσματος στην Ελλάδα και τα νότια Βαλκάνια υπό τη Δημοκρατία έχει προκαλέσει από καιρό το ενδιαφέρον ιστορικών και νομισματολόγων για διαφορετικούς λόγους που αφορούν κυρίως στη διαφορετική δυναμική με την οποία το δηνάριο διείσδυσε στην Ανατολή έναντι της Δύσης.

Οι επί μέρους μελέτες που συγκεντρώθηκαν σε αυτόν τον τόμο αποσκοπούν στην περαιτέρω κατανόηση της πολιτικής και νομισματικής επέκτασης της Ρώμης από την ιταλική χερσόνησο στα ελληνικά εδάφη και τα νότια Βαλκάνια, καθώς και τον αντίκτυπό της στις τοπικές οικονομίες και κοινωνίες. Οι προσεγγίσεις σε αυτόν τον τόμο, είτε νομισματικές και επικεντρωμένες στις ιδιαιτερότητες που παρατηρούνται σε διαφορετικές γεωγραφικές περιοχές, είτε ιστορικές και θεωρητικές, δίνουν νέα ώθηση στην έρευνα και προσφέρουν πολύτιμα στοιχεία για την εξέλιξη των αλληλεπιδράσεων μεταξύ της Ρώμης, περιοχών του ελλαδικού κορμού και της Βαλκανικής μέχρι την οριστική επικράτηση της ρωμαϊκής αρχής και του ρωμαϊκού νομίσματος και την ενσωμάτωσή του στις τοπικές οικονομίες στα μέσα του 1ου αιώνα π.Χ.

 

Οκτώ ιστορικοί εμπνέονται από τη σχέση της λογοτεχνίας με την επιστήμη της ιστορίας· μπορεί ένας ιστορικός να λάβει ερεθίσματα από τη λογοτεχνία που θα «μπολιάσουν» τη σκέψη και τη μεθοδολογία του; Έχει σχέση η γραφή του ιστορικού με τη γραφή του λογοτέχνη; Πώς προσλαμβάνει ο ιστορικός μια πηγή η οποία γράφτηκε ως λογοτεχνικό έργο; Μπορεί ένα λογοτεχνικό έργο να συνιστά αξιόπιστη ιστορική πηγή; Ιστορία και λογοτεχνία συμπλέκονταν απροσχημάτιστα για αιώνες, μάλιστα η λογοτεχνία έκανε τη δουλειά που αποδίδουμε σήμερα στην επιστήμη της ιστορίας. Η λογοτεχνία εξακολουθεί να τροφοδοτεί την ιστορική έρευνα ξεκλειδώνοντας εκδοχές, προσφέροντας σύμβολα, δίνοντας ιδέες. Σε ποιον βαθμό και με ποιους τρόπους; Τα κείμενα του τόμου ενδίδουν στον πειρασμό της προσωπικής εμπλοκής σε διαφορετικό βαθμό. Άλλωστε, το πόσο ενδίδει – συνειδητά ή ανεπίγνωστα – ένας ερευνητής σε πειραματισμούς τέτοιας λογής συνιστά ένα ανεξερεύνητο ζήτημα με πολλές προεκτάσεις.

 

Η συστηματική συλλογή, μελέτη και δημοσίευση σε ολοκληρωμένα σύνολα αρχαίων ελληνικών και λατινικών επιγραφών από τον βορειοελλαδικό χώρο ανήκει στους μείζονες ερευνητικούς στόχους του Ινστιτούτου εδώ και τέσσερις δεκαετίες. Ο παρών τόμος αποτελεί συμπλήρωμα του δεύτερου επιγραφικού συντάγματος της σειράς (1998), που περιλαμβάνει τις επιγραφές από την αρχαία Βέροια. Περιλαμβάνει το σύνολο του τότε δημοσιευμένου υλικού, με μετάφραση των κειμένων στα αγγλικά και πλήρη επικαιροποίηση του κριτικού υπομνήματος, της βιβλιογραφίας και του ιστορικού σχολιασμού τους, καθώς και πλήρη έκδοση του έκτοτε δημοσιευμένου υλικού. Στόχος μας είναι η περιοδική ανανέωση του παρόντος και άλλων συναφών συμπληρωμάτων, ώστε να παράσχουμε στη διεθνή επιστημονική κοινότητα –συγκεντρωμένα σε μια ανοικτής πρόσβασης δημοσίευση– το σύνολο των επιγραφικών δεδομένων από τις περιοχές που καλύπτει το ερευνητικό μας πρόγραμμα.

 

Η μελέτη αποσκοπεί σε μία συνολική παρουσίαση τόσο της εθνογένεσης όσο και της επέκτασης των πρώιμων Σλάβων στην Ανατολική, Κεντρική και Νοτιοανατολική Ευρώπη κατά τους 5ο-7ο αι. Με βάση τα σημερινά γεωγραφικά όρια, θα επιχειρηθεί η παρουσίαση του ζητήματος για κάθε μία σύγχρονη χώρα ξεχωριστά προκειμένου να καταδειχθούν οι εθνολογικές και πολιτισμικές μεταβολές που επέφερε η σλαβική μετανάστευση κατά τη μετάβαση από την ύστερη Αρχαιότητα στον πρώιμο Μεσαίωνα.

Αντικείμενο του έργου είναι η μεταγραφή, η έκδοση και ο σχολιασμός του κειμένου της ανέκδοτης Εντολής του Δούκα της Κρήτης Leone Duodo (1459), η οποία απόκειται στη Βρετανική Βιβλιοθήκη.